Een Nieuw Balinger in Australië, deel 2

Afgelopen winter heeft dorpsgenoot Jur Huizenga samen met zijn reisvriendin Coosje een reis van 3 maanden gemaakt door Australië en Papoea Nieuw-Guinea. Aansluitend is hij in zijn eentje nog een maand in India geweest. Voor de lezers van KONTAKT doet hij verslag van zijn ervaringen. Onderstaand de tweede aflevering die ook over Australië gaat.

a. Het wapen van Australië. Boven dit artikel prijkt het wapen van Australië. Er staan 2 dieren op afgebeeld, een kangaroe en een emoe. Dat laatstgenoemde dier is, zeg maar, een Australische struisvogel. In de tuin van Geke en Willem Strijker kun je zien, hoe dit dier er in werkelijkheid uitziet. De kangaroe en de emoe zijn niet alleen verkozen omdat ze veel in Australië vóórkomen, maar ook omdat ze niet achteruit kunnen lopen. Met andere woorden: het gaat met Australië altijd voorwaarts!

b. De Aboriginals

En Jur, heb je ook Aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië, gezien? Ja, hoor! Bijna uitsluitend in kleine groepjes die doelloos rondhangen in parken en bij winkelcentra. Hun directe omgeving ligt steevast bezaaid met lege flessen, plastic doosjes en ander afval, ondanks dat er meestal een afvalbak in de buurt is.

In Australië wonen ca. 200.000 Aboriginals, dat is 1 % van de bevolking. Zij wonen overwegend in het noorden. In de deelstaat Northern Territory (NT) maken zij met 55.000 inwoners 27% van de bevolking uit, maar zij vormen niet minder dan 84% van de gevangenisbevolking in die deelstaat! Een duidelijke aanwijzing, dat er iets mis is.

Nog in 1952 was het officiële beleid van de Australische regering om de Aboriginals te assimileren in de blanke samenleving d.w.z. dat er naar gestreefd werd dat zij de levenswijze van de blanken zouden overnemen. Dat gaat dus verder dan ”integreren”. Tot ver in de 20^e eeuw werden zij genegeerd bij volkstellingen. Je had dus flora, fauna en Aboriginals. Net als in Amerika met de indianen gebeurde, werden Aboriginals met duizenden afgeschoten, omdat zij de blanke man letterlijk en figuurlijk in de weg liepen. Het assimilatiebeleid mislukte uiteraard, werd in 1972 afgezworen en vervangen door een tweesporenbeleid met afzonderlijke rechtsregels voor blanken en Aboriginals die tegenwoordig beleefd met ’’de eerste bewoners van Australië” worden aangeduid. Zo zijn blanke werklozen verplicht om te solliciteren, Aboriginals niet.

Aboriginal werknemers heb ik tijdens mijn verblijf van 2 ½ maand in Australië op 2 uitzonderingen na, niet gezien. Eén van hen was gids in een nationaal park. Hij zou de volgende ochtend om 8:00 uur aanwezig zijn, werd ons gezegd. Maar er werd aan toegevoegd dat het niet zeker was dat hij zou komen. Hij kwám! en het werd een boeiende excursie.

De boeren in het noorden hebben een schreeuwend tekort aan fruitplukkers. In de plantages valt echter geen Aboriginal te bekennen. Wel veel backpackers die zelfs bij 42˚ C 1000 mango’s per dag plukken.

De hele handel in Aboriginal kunst of wat daarvoor doorgaat (40% wordt in ZO-Azië geproduceerd), is in handen van blanken. In de kunstwinkels die elke stad heeft, heb ik geen enkele Aboriginal achter de toonbank, in het magazijn of met een bezem in de hand gezien. Evenmin een Aboriginal plantsoenwerker o.i.d.

Als gevolg van de WW-uitkering en andere sociale voorzieningen zijn arbeidsmoreel en vakkennis bij de Aboriginals verdampt. Waren b.v. 40 jaar geleden hun woongemeenschappen nog in staat om zelf in hun behoefte aan groente en fruit te voorzien, dat is nu niet meer het geval.

De problemen met de Aboriginals zijn gigantisch: onderling geweld, criminaliteit en drankmisbruik. Coosje en ik zagen in Alice Springs ’s morgens tegen 10 uur, de openingstijd, een groep van ca. 40 Aboriginals op de deur en de ramen van een pub (café) bonken, omdat ze naar binnen wilden. Twee uur later gaan Coosje en ik naar binnen om een kijkje te nemen. De Aboriginals zitten in de van airconditioning voorziene ruimte bier te drinken of zijn bezig zich te vermaken aan een van de talrijke fruitautomaten. Is hun WW-uitkering zó ruim, vragen wij ons af. Om de hoek van de pub, op 300 m afstand, is het CIW (Arbeidsbureau) gevestigd. Er staat geen rij wachtenden voor de deur.

Om het drankprobleem aan te pakken, werden woongemeenschappen van Aboriginals drooggelegd, zijn straten in steden tot alcoholvrije zone verklaard en moet in het noorden iedereen, dus blank én bruin, zijn paspoort of ID-kaart tonen bij de aankoop van alcohol in een winkel. De gegevens worden in een computer opgeslagen. Deze regeling geldt zelfs voor 2 blikjes bier, zoals we merkten. We hadden pech, want onze paspoorten lagen in ons hotelletje en de verkoper bleek niet gevoelig voor onze uiteraard zeer overtuigende argumenten. Dat laatstgenoemde is in Australië gebruikelijk, want Australiërs denken zeer rechtlijnig. ’’Law and order”, luidt hun devies en geen uitzonderingen.

Sinds een aantal jaren claimen Aboriginals als de oorspronkelijke bewoners van Australië de eigendomsrechten van grote gebieden.

En met succes! Ayers Rock, de bekende grote rode rots in het hartje van het continent, werd als eerste overgedragen door de regionale overheid. Vorig jaar is het prachtige Kakadu Nationaal Park teruggegeven aan de Aboriginals die als onderdeel van de deal het land per omgaande voor 99 jaar aan de regering verpachtten. Kassa! Blanken noch Aboriginals die ik hierop aansprak, konden mij vertellen wat de jaarlijkse pachtsom bedraagt. Zelfs geen schatting. Ook niet wie het geld ontvangt en wat ermee gedaan wordt.

In dit park dat op de lijst van werelderfgoederen van de UNESCO staat, ligt heel merkwaardig, de grootste uraniummijn ter wereld. Ook dat levert natuurlijk geld op. De concessie loopt in 2020 af. Maar of dit het einde van de exploitatie betekent, waag ik te betwijfelen. De macht van het geld is immers immens.

Het opeisen van landrechten gaat voorlopig onverminderd door. De blanke advocaten weten door hun ervaring met dit soort zaken, hoe ze het moeten aanpakken. Het valt nauwelijks te geloven, maar 41% van het grondgebied van de genoemde noordelijke deelstaat Northern Territory is weer in handen van de Aboriginals. Dat is 420.000 km2 oftewel 10x Nederland. Waar is het einde, vraag ik mij af.

c. Koffie en andere Australische bijzonderheden

En hoe was de koffie in Australië, Jur? Van topkwaliteit! Elk kopje wordt van ter plaatse gemalen koffiebonen vers gezet. De melk uit de koelkast wordt met stoom op temperatuur gebracht. Meestal is aan het melkkannetje een thermometer met een groen streepje bevestigd om de gewenste temperatuur van 70˚ C te kunnen bereiken. Nu zal de oplettende lezer denken: die temperatuur moet hoger. Nee, want anders loopt de koffiejuffrouw het risico van een rechtszaak wegens een verbrande slokdarm als gevolg van te hete koffie. Echt gebeurd in Australië!

Ik moest in het ziekenhuis van Cairns een controlemeting van mijn bloed laten uitvoeren. De receptioniste in de hal zat achter pantserglas en ons gesprek vond plaats met behulp van telefoons zoals ook gebruikelijk is in Amerikaanse gevangenissen. ”Voor uw privacy” stond er op een bordje. Onzin natuurlijk. Agressie tegen ziekenhuispersoneel is uiteraard de werkelijke reden.

Ook het onderwijs vertoont overeenkomst met dat in ons land. Alle scholieren krijgen van de regering een laptop. ”De computer is de gereedschapskist van de 21^e eeuw”, jubelt de regering. De krant beklaagt het feit dat studenten hun werkstukken nu bij elkaar googlen zonder zich in de materie te verdiepen.

De gezondheidsdienst van de deelstaat Queensland heeft de scholen geadviseerd om geen rode kleur meer te gebruiken bij het corrigeren van schoolwerk. ”Dat is te confronterend”. De krant vraagt zich af, of een tekort op een bankrekening nu voortaan met ”blauw staan” moet worden aangeduid.